Archiefstuk: de familie Noske, ca. 1880

Ingediend door admin op di, 02/21/2012 - 15:21
Abraham Noske, ca. 1910 (foto: Cornelis Henning, Middelburg)
De foto toont de Middelburgse notaris Johan Daniël Noske, zijn
echtgenote Elisabeth Noske-Van den Broecke en hun drie zoons:
Johan Daniël jr., Willem Christiaan en Abraham Anthony. De twee vrouwen links zijn niet geïdentificeerd. Johan Daniël jr., de oudste, is waarschijnlijk de jongen met viool. Het is de middelste van de drie, Abraham Anthony (Bram), die voor het Nederlandse muziekleven belangrijk zou worden. Naar de leeftijd te oordelen schijnt hij de jongen links te zijn.
 
 
Albuminedruk door onbekende fotograaf (235 x 295 mm). Het karton draagt sporen van inlijsting.

Abraham Anthony Noske (1873-1945) is bekend geworden als muziekuitgever. Hij zag het als zijn taak uitsluitend werk van Nederlandse componisten uit te geven, en daarbij was zijn idealisme sterker dan zijn zin voor commercie. Enkele van de 48 componisten in zijn fonds zijn Alphons Diepenbrock, Bernard Zweers, Dirk Schäfer, Jan Ingenhoven, Jan van Gilse en Sem Dresden.

De foto heeft een fascinerende, ietwat surrealistische sfeer. Voor een deel komt dit door de pose waarmee ze in scène is gezet; elk houdt een stuk peer of pompoen in de hand, behalve Johan Daniël jr., die de ‘tafelmuziek’ schijnt te verzorgen. Ook de ambiance is merkwaardig: de tafel is keurig gedekt, met kristallen schalen, maar het kleed ligt scheef en de eettafel staat op een opvallend rommelig binnenplaatsje, pal naast het kippenhok; het jongste kind staat op een modderig kistje in een kuil. Met decoraties aan de muur heeft men een halfslachtige poging gedaan om de binnenplaats tot eetkamer om te toveren.

Vader Johan Daniël sr., die hier lijkt te poseren als bon vivant, was opgeleid als notaris, net als zíjn vader, die tevens burgemeester was van het stadje Axel in Zeeuws-Vlaanderen. Johan Daniël was echter rijk genoeg om het ambt niet te hoeven uitoefenen. Sinds ca 1875 woonde de familie in Middelburg, waar deze foto wellicht is genomen. Muziek was deel van de gezinscultuur, zoals gebruikelijk in gegoede families. Moeder Elisabeth speelde piano en zong in een koor; vader Johan Daniël speelde fluit, en Abraham had in Middelburg pianoles van Arnoldus Lijsen, die ook vioolles gaf. Waarschijnlijk was deze ook de leraar van Johan Daniël jr.

 

Abraham Noske, ca. 1910 (foto: Cornelis Henning, Middelburg)

Abraham Noskes inspanningen werden niet altijd op waarde geschat, en zakelijk was zijn onderneming geen succes. Mede vanwege de zorg om zijn gezin heeft hij in 1926 de firma verkocht aan Johann Alsbach (G. Alsbach & Co.). Sindsdien is Noske in zijn woonplaats Den Haag actief geweest als pianodocent.

Johann Alsbach was zakelijker ingesteld dan Noske, maar deelde diens interesse in Nederlandse muziek. Mede door de overname van de fondsen van andere uitgevers en door eigen uitgaven heeft hij een omvangrijke verzameling bijeengebracht van Nederlandse, gedrukte composities (ongeveer 14.000 stuks). Deze is na omzwervingen in 1999 ondergebracht in de collecties van het NMI.

Abraham Noske was gehuwd met Leny Friedlaender, pianiste en een leerling van de beroemde Dirk Schäfer, een goede vriend van Noske. Hun twee zoons Willem (1918-1995) en Frits (1920-1993) maakten op hun beurt naam in de muziek. Willem was een succesvol violist, en gepassioneerd verzamelaar en voorvechter van Nederlandse muziek; zijn collecties Musica Neerlandica en Casa del violino zijn tegenwoordig in beheer van het NMI. Frits was musicoloog, hoogleraar in Amsterdam, en heeft bekendheid verworven met publicaties over o.m. het Franse lied in de negentiende eeuw, Constantijn Huygens en Jan Pietersz. Sweelinck.

LM, 28-2-2012

  noske-vignet
De voornaamste bron voor Abraham Noske is de studie van Elbert van Zoeren, De Muziekuitgeverij A.A. Noske (1896-1926) (cop. 1987)

Archief Abram Anthony Noske »
Archief Willem Noske »
   

 

Labels